ซีรีส์ระบบนิเวศชายฝั่งเพชรบุรี ตอนที่ 1 : ทะเลเมืองเพชรฯวิกฤต! แหล่งหอยแครงธรรมชาติใหญ่สุดในประเทศไร้เงาหอยมา 2 ปี

20 มกราคม 2560 | อ่านแล้ว 531 ครั้ง    

ทะเลเมืองเพชรฯวิกฤต! แหล่งหอยแครงธรรมชาติใหญ่สุดในประเทศไร้เงาหอยมา 2 ปีทั้งที่ปกติต้องเกิดทุกปี พบออกซิเจนในน้ำต่ำกว่าเกณฑ์ทำหอยไม่เกิด 

บนพื้นที่กว่า 8,000 ไร่ ครอบคลุมตำบลบ้านแหลม ตำบลบางขุนไทร และตำบลปากทะเล อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี เป็นแหล่งหอยแครงตามธรรมชาติที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ แต่กว่า 2 ปีมาแล้ว ที่ชาวประมงที่นี่ต้องเปลี่ยนอาชีพ หลังจากอยู่ดี ๆ หอยแครงตามธรรมชาติกลับไม่เกิด ทั้งที่ปกติต้องเกิดทุกปี

 

นายจรรยง พิทักษ์ ผู้ใหญ่บ้านหมู่บ้านสามัคคี ตำบลบางขุนไทร เปิดเผยว่า ปกติหอยแครงในพื้นที่จะเกิดมากช่วงเดือนกันยายน แต่ 2 ปีหลังหอยแครงไม่เกิด ชาวบ้านจึงต้องเก็บหอยประเภทอื่นขายเพื่อดำรงชีพ

 

ด้าน นางสุ่ม สร้อยสุวรรณ ชาวประมง ตำบลบางขุนไทร กล่าวว่า น้ำทะเลชายหาดมีความเค็มลดลงเพราะปีนี้มีน้ำจืดจากแม่น้ำลงมามาก น้ำยังมีสีน้ำตาลเหลือง ทำให้ชาวประมงที่ลงไปเก็บหอยมีอาการคันและเป็นผื่นแดง

 

‘หอยเลี้ยง’ตายเกลื่อนตลอด 5 ปีหลังทำชาวประมงเจ๊งระนาว

 

ไม่ไกลกันนัก หอยแครงในฟาร์มเลี้ยง ตำบลบางตะบูน รวมแล้วกว่า 9,000 ไร่ ในปีนี้ ยังตายครึ่งต่อครึ่ง โดย นายเฉลิมเกียรติ ไกรจิตต์ ประมงอาสา กลุ่มเลี้ยงหอยแครงบางตะบูน กล่าวว่า หอยแครงเพาะเลี้ยงในพื้นที่ตายเป็นจำนวนมาก คาดว่า มาจากการระบายน้ำช่วงฤดูฝนซึ่งมีน้ำเสียจากอำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี ไหลผ่านคลองยี่สารลงทะเลที่นี่ และน้ำเสียจากฝั่งปากอ่าวแม่น้ำแม่กลองซึ่งห่างกับอ่าวบางตะบูน 12 กิโลเมตร

 

“ปัญหานี้มีมานานกว่า 5 ปี จนทำให้ชาวประมงผู้เพาะเลี้ยงหอยแครงลดลงต่อเนื่องจาก 420 ราย ปัจจุบันเหลือ 40 ราย รายได้ลดลงจาก 1 ล้านบาท เหลือประมาณ 5-6 แสนบาท” นายเฉลิมเกียรติ กล่าว

 

นายสาธิต บุญน้อม อาจารย์ประจำสาขาวิชาเทคโนโลยีสัตว์น้ำ คณะสัตวศาสตร์และเทคโนโลยีการเกษตร มหาวิทยาลัยศิลปากร กล่าวว่า สาเหตุที่หอยแครงไม่ขยายพันธุ์น่าจะมี 2 ปัจจัยคือ 1.น้ำเสียที่พัดมาจากที่ต่าง ๆ แล้วไหลลงอ่าวไทยที่อำเภอบ้านแหลม โดยหอยเป็นสัตว์ที่ฝังตัวอยู่ตามหน้าดิน เคลื่อนไหวช้า เมื่อมีสารพิษตกค้างจากน้ำเสียมาถึงหอยแครงจะได้รับผลกระทบเป็นสัตว์ชนิดแรก ๆ ส่งผลให้ไม่ขยายพันธุ์ในเวลาต่อมาและ 2. การเก็บลูกหอยก่อนวัยที่ยังไม่เจริญเติบโตเต็มทำให้ไม่มีหอยในวัยสืบพันธุ์ปล่อยเชื้อขยายพันธุ์ต่อไป  

 

 

พบออกซิเจนในน้ำต่ำกว่าเกณฑ์

 

ผู้สื่อข่าวตรวจสอบรายงานผลตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำทะเลชายฝั่ง ประจำวันที่ 6 ตุลาคม ที่ผ่านมา ของศูนย์วิจัยและพัฒนาเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง จังหวัดเพชรบุรี พบว่า ค่าออกซิเจนละลายน้ำ (ดีโอ) ในพื้นที่คลองบางตะบูนอยู่ที่ 3.66 3.70 มิลลิกรัมต่อลิตร ส่วนพื้นที่บางขุนไทรอยู่ที่ 1.78 1.88 มิลลิกรัมต่อลิตร ทั้งนี้ มาตรฐานคุณภาพน้ำทะเลเพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง กรมควบคุมมลพิษ กำหนดว่า มาตรฐานค่าออกซิเจนละลายน้ำต้องมีปริมาณไม่น้อยกว่า 4 มิลลิกรัมต่อลิตร

 

ขณะที่ งานวิจัยชนิด ปริมาณ และการกระจายของสัตว์หน้าดินเลน ของนางสาววงแข ยุติธรรม คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ปี 2547 ระบุว่า ปริมาณออกซิเจนละลายน้ำเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของสัตว์หน้าดินเลน เช่น หอย ส่วนปัจจัยอื่น ๆ คือ อุณหภูมิน้ำ ความเค็มของน้ำ และชนิดตะกอนดิน

 

นักวิจัยเผยน้ำเสียจากแม่น้ำแม่กลองเป็นเหตุทำลายวงจรชีวิตหอย

 

นายสมภพ รุ่งสุภา นักวิจัยสถาบันวิจัยทรัพยากรทางน้ำ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เปิดเผยว่า ได้สำรวจพื้นที่เลี้ยงหอยแครง ตำบลบางตะบูน พบว่า น้ำมีสีแดง มีน้ำจืดลงมามากจากแม่น้ำแม่กลองและคลองบางตะบูนซึ่งมีของเสียพวกอินทรีย์สารลงมาด้วย ส่งผลให้หอยแครงอ่อนแอ

 

“อินทรีย์สารทำให้จุลชีพใช้ออกซิเจนผิวหน้าดินจนออกซิเจนต่ำ และดึงก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์หรือก๊าซไข่เน่าออกมาทำให้ดินเน่าและสัตว์หน้าดินเลนฝังตัวไม่ได้  ตอนนี้หอยแครงตายประมาณร้อยละ 50 หอยกระปุกและหอยแมลงภู่ประมาณร้อยละ 20 แต่ความเสียหายไม่ได้ส่งผลให้ตัวหอยมีพิษใด ๆ” นักวิจัยสถาบันวิจัยทรัพยากรทางน้ำ กล่าว

 

นายสมภพ กล่าวอีกว่า การแก้ปัญหาระยะสั้น ให้นำเรือหางยาวลงทะเลช่วงน้ำลงจะช่วยให้ใบพัดเรือหมุนเอาน้ำเสียข้างใต้ดินเลนขึ้นมา พิษใต้ดินจะเจือจางลง นอกจากนี้ยังช่วยกระตุ้นออกซิเจนใต้น้ำได้ด้วย ส่วนระยะยาวควรสร้างความร่วมมือระหว่างกรมชลประทานในการแยกน้ำเสียที่ปลายน้ำก่อน

 

ประมง-สิ่งแวดล้อมเพชรบุรียังไม่เชื่อ น้ำเสียเหตุหอยไม่เกิด

 

ด้าน นายอนันต์ สุนทร ประมงอำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี ยอมรับว่า ยังไม่มีข้อมูลแน่ชัดว่า ทำไมหอยแครงไม่เกิด แต่น้ำเสียไม่ใช่ดัชนีชี้วัดการเกิดของหอยแครงที่สำคัญ เพราะมีการระบายน้ำเสียจากแม่น้ำเพชรบุรีลงทะเลทุกปี และหอยก็เกิดเป็นปกติ

 

ขณะที่ นางสาวฉันทนา บัวล้อม นักวิชาการสิ่งแวดล้อมชำนาญการ สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จังหวัดเพชรบุรี ชี้แจงว่า ยังไม่มีการแจ้งเรื่องน้ำเสียเข้ามา ถ้าแจ้งมา สำนักงานจะลงพื้นที่ตรวจค่าน้ำ หากเกิดจากโรงงานก็จะเข้าไปควบคุมการปล่อยน้ำ ส่วนน้ำเสียจากชุมชนต้องขอร้องให้ครัวเรือนติดตั้งเครื่องบำบัดน้ำเสีย แต่ยอมรับว่า ในทางปฏิบัติยากที่ทุกครัวเรือนจะติดตั้ง



เรื่องโดย นักศึกษาวารสารและหนังสือพิมพ์ ชั้นปีที่ 2 รุ่น 9 l ภาพโดย นายเฉลิมเกียรติ ไกรจิตต์ ประมงอาสา กลุ่มหอยแครงบางตะบูน

คณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยศิลปากร โทร. 0-3259-4033 (วิทยาเขตสารสนเทศเพชรบุรี) | 0-2233-4995 (กรุงเทพฯ)